Skip to main content

Хамтдаа уншъя


Нээлттэй эх номын орчуулгын эхний хэсгүүдийг нэгтгэж уншигч нарт татаж авах, хэвлэх боломж олгох зорилгоор бэлтгэж бэлэн болголоо. Ингээд хаанаа ачаалах вэ гэж бодохоосоо өмнө, нээлттэй эхээр ажиллах танил хэдэн залуус даа шууд Э-мэйлд хавсаргаад явуулчихлаа.

Дараа нь мэйлээ шалгаж байснаа ГҮҮГЭЛ ахын баримт бичиг хуваалцах горимыг санаад PDF файлаа ачаалж орхисон чинь нэг их урт холбоос (линк) гаргаад өглөө, гэхдээ хэн ч эндээс татаж аваад, эсвэл хэвлээд унших боломжтой байна.

Та сонирхож уншмаар бол орчуулгыг бүрэн эхээр Нээлттэй эх номыг эндээс авч уншаарай.


Гарчиг

1.Удиртгал
  • 1.1 Нээлттэй эх гэж юу вэ?
  • 1.2 Чөлөөт (Free) програм хангамж гэж юу вэ?
  • 1.3 Чөлөөт програм хангамжийг нээлттэй эхийн програм хангамжтай харьцуулахад
  • 1.4 Нийтийн домэйн програм хангамж (Public Domain Software)
  • 1.5 FOSS нь төлбөргүй гэсэн ойлголт биш
2.Түүх
  • 2.1 Берклейн Програм хангамжийн Түгээлт (BSD)
  • 2.2 Чөлөөт програм хангамжийн сан ба GNU төсөл
  • 2.3 Дэлгэрүүлж цааш унших
3.Философи ба үндсэн зарчим.
  • 3.1 Програм хангамжийн эрх чөлөө.
  • 3.2 Нээлттэй эх хөгжүүлэх загвар.
4.Лиценз ба патент
  • 4.1 Лиценз гэж юу вэ?
  • 4.2 FOSS-ийн чухал лицензүүд.
  • 4.2.1 Апачи
  • 4.2.2 BSD (Берклейн Програм хангамжийн Түгээлт)
  • 4.2.3 GPL (Нийтийн дундын лиценз)
  • 4.2.4 LGPL (Програмын сангийн GPL лиценз)
  • 4.2.5 GPL д нэмж холбох онцгой тохиолдол (GPL + linking exception)
  • 4.3Зохиогчийн эрх (copyright) ба копилефтын (copyleft) тухай товч санамж
  • 4.4Патентууд
... гээд бүх бүлэг нь байгаа. Харин уншиж дуусаад бага гэлгүй орчуулгын талаар, үг хэллэгт санаа оноогоо хэлж өгвөл дараа дараагийн хувилбарыг сайжруулахад хэрэг болно шүү залуусаа.


(. PDF /Зөөврийн Баримт бичгийн Формат (Portable Document Format) Баримт бичиг цаасан дээр харагдах байдлаараа хадгалагдах формат. Энэ форматыг ‘Adobe Acrobat Reader’ хэмээх төлбөргүй хэрэглэх програмаар унших бөгөөд форматыг ‘Adobe’ корпораци боловсруулсан юм. Баримт бичгийн олон янзын форматыг энэ формат руу хөрвүүлж болох тул баримт бичиг боловсруулах олон төрлийн програм хангамж ашигладаг компани ийм баримтууд үүсгэдэг програм байхгүй ч гэсэн хялбархан унших боломжийг ажилтнууддаа олгоно. Энэ форматыг ашигладаг баримтуудыг хөтчөөр унших боломжтой болжээ. )

Comments

TTY1 said…
нэгтгэж тавьсанд баярлалаа би татаж аваад уншинаа
(Орчуулж дууслаа гээд баярлаад хартал онлайн хөгждөг Вики ном ахиад шинэ бүлэг,
хэсгээр баяжжээ. :D Цаашид бүлгүүдийг үргэлжлүүлж орчуулаад бүрэн эхээр нь
Вики номоор гаргана. (Орч.) )

Хэхэ.
Unknown said…
Хөдөлмөр заржээ. Баярлалаа. Нэг санал байна. Уг нь бол Wikipedia дээрхи хуудсуудыг орчуулаад Wikipedia дээрээ байлгах нь хамгийн оновтой. Тухайлбал энэ орчуулгын байх зүй ёсны газар нь http://mn.wikibooks.org/wiki/Open_Source юм л даа(эхний en --> mn болсныг анзаарч байгаа байх). Wikipedia бол байнга шинэчлэгдэж засварлагдаж байдаг учраас pdf ч юмуу цаасан номоор Wikipedia дээрх агуулгыг гаргах нь тохиромжгүй юмуу гэж боддог.

Нэг асуулт байна. Уг эх нь Creative Commons лицензтэй юм байна. Яагаад GNU лицензтэйгээр орчуулах болсон бэ?
Би эхлээд Wikibook-ээр нь шууд тэнд нь орчуулаад явах санаатай http://mn.wikibooks.org/wiki/%D0%9D%D2%AF%D2%AF%D1%80_%D1%85%D1%83%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%81
(Нүүр хуудас)үүнийг хийж эхлээд янзалсан чинь би их цаг зарах хэрэгтэй болоод, түр үлдээсэн. Тэгээд тэндээс нь холбох санаатай байсан юм. Үргэлж онлайн суугаад байж амжихгүй, хаач юугаар ч явж байхад дэвтэр ээ сугандаа хавчуулаад явж байх эсвэл оройд 10 минут зав гарвал дэвтэр дээрээ бичээд хэвтэж байхад ч амар санагдаад, боломжтой үедээ оренофис аа ашиглаад бичихээр алдаагаа шалгаад одоохондоо өөртөө амарчилсан энэ хувилбараар гаргаад байна.

Чиний хэлдэг маш зөвөө Wikibook -ээр нь тэр хаяг дээр нь тавина, цааш нь хүмүүс монгол хэлээр нь ч сайжруулж болно шүү дээ. WikiBooks нь бүгд Creative Commons licenses
юм байна.

“For software, Creative Commons has three available licenses: the BSD License, the CC GNU LGPL license, and the CC GNU GPL.” Википедиа http://en.wikipedia.org/wiki/Creative_Commons дээр байна. Миний бодлоор СС багтах юм шиг байна.

Харин нь
http://en.wikibooks.org/wiki/Wikibooks:Creative_Commons_Attribution-ShareAlike_3.0_Unported_License дээр бол хэрэв викивоок-гээр нь тэнд тавих үед үүнийг хэрэглэ, бусад үед үүнтэй төстэй лицензийг хэрэглээ гэсэн байх шиг байна. Гэлээ ч би тэрийг нь засчих яа, энэ олон лицензийг сайн олгогдохоор монгол хэл дээр нэг зүйл гаргавал их хэрэгтэй байх бол уу гэж энэ ярилцлагаас санаа орж ирж байна.

Үнэнийг хэлэхэд би энэ лицензийн тухай ойлголт их муу юм билээ, орчуулгыг хийх дээл ойлгож байгаа юм шүү дээ. Санал сэтгэгдэл үлдээсэнд болон санаа өгсөнд баярлалаа.
Яагаад заавал CC байх ёстой гэж? Википедиа өөрөө СС боловч цааш тараах орчуулах зэрэгт ямар лиценз барих ёстойг тодорхой заасан байдаг уу? Тийм бол түүнийг нь барих ёстой. Үгүй бол GPL байхад болохгүй газаргүй. Харин ч зүгээр. Энэ 2 лицензийн гол ялгаа нь GPL лиценз бүхий бүтээгдэхүүн болон түүн дээр суурилсан эцсийн бүтээгдэхүүн нь үргэлж GPL байх ёстой байдаг бол CC дээр хэрэглээний төвшинг нь зааж өгөх боломжтой байдаг. Жишээлбэл зарим CC лицензтэй бүтээгдэхүүн/баримт чөлөөтэй хуулбарлагдаж засварлагдах боломжтой байдаг бол зарим нь хуулбарлан өөр хаягт байрлуулах боломжгүй гэх зэргээр зохиогч заах боломжтой байдаг.
Бадаа баярлалаа, тийм юм байна. Хэрэглээ дээр нь өөрсдөө лицензаа тодохройлоод гаргаж ирж болох юм байна. Үүнийг дэлгэрүүлж сайн судлаж, уншаад нэг сэдэв бичээд тавьяа гэж бодлоо.
Unknown said…
Та үнэхээр их хөдөлмөр заржээ. Би таниар тун их бахархаж байна. Хэрэв таныг зөвшөөрвөл би таны энэ блогийн тухай болон хийж буй ажлын тань талаар өөрийнхөө вэб хуудсаар дамжуулан нэг жижигхэн мэдээлэл нийтэд хүргэвэл болох уу?
Хэтрүүлээд магтчихаж, энэ блогийг ердөө л дүү нартаа туслах гэж үүсэгсэн юм, сүүлдээ олон сайхан залуустай танилцаад мэргэжлийн талын үг хэллэгийг монголоор хэрэглэх, хэлэхд туслах үүднээс юм бичсэн. Ер нь хэн ч тэр ямар ч ажлыг хийсэн их цаг, хөдөлмөр шаарддаг шүү дээ. Жишээ нь нээлттэй эхээр санаа тавиад ажиллаж байгаа манай залуус (опенофис, линүкс, галт үнэг, википедиад ... г.м нутагшуулах ажлаар) маш их цаг, хөдөлмөрөө бусад даа юм ойлгуулж мэдүүлэхийн тулд зарж байгаа. Миний бодлоор хэн хийсний тухай ярих, мэдэх нь гол биш энэ номын агуулгын доторх утга санааг бусдад ойлгуулах, лиценз дүрмээр нь бид ажиллавал юу г хийж чадах вэ, Монголдоо хууль бус хуулбар програм хангамжуудыг хэрэглэхгүй байхын тулд яаж шийдэж болох вэ? гэх үүднээс юм бичвэл зүгээр биш үү, арай үр дүнтэй өгөөжтэй сонин зүйл болон байх.
Харин уншаад орчуулгын утгын талаар алдаа байвал коммент хийвэл би их баярлан шүү, засвар хийж дуусаад Вики ном дээр эх лицензээр нь тавина, цаашдаа хүмүүс тэндээс нь уншвал зөв гэж бодож байгаа.
Unknown said…
Баярлалаа. Би дараахь байлдаар товчхоон 2 өгүүлбэр таны тухай тавилаа. Таньд хэрэв таалагдахгүй эсвэл засварламаар байвал эргээд мэдэгдээрэй. Би засварлаад бичнэ.
http://tuulant.com/forum/posts/id_85/title_open-source/
Dagvadorj said…
Таны ажил үнэхээр хэрэгтэй зүйл болжээ. Та wikibooks дээр тавих санаатай байсан байнаа. Гэхдээ mn.wikibooks.org төслийг устгах гэж байгаан байнаа.
Монгол хэл дээрх wikibook төслийг устгах гэж байна

Та энэ уриалгыг цааш нь тараана уу!

Popular posts from this blog

Хөдөө талын үзэсгэлэн "Монгол бичгээр"

Живхтэй жаал хүүгийн бичсэн хэд хэдэн бичлэгийг уншиж байснаа гэнэт урам орж бараг арван долоо найман жилийн өмнө хэрэглэж байсан хайрцаг дүүрэн цаас бичгээ уудалж эхэлтэл миний хувьд эрдэнэс болох сайхан зүйлүүд гарч ирлээ. Ерээд оны эхэнд монгол бичгийн бичвэр бичих СУДАР нэртэй програмыг хийх гэж оролдож байхдаа монгол бичгийн фонтын загвар болгох гээд Т. Дашцэдэн (МУИС) багшаар бичүүлж авсан хуудаснууд байна. Үүнийг би бүүр сканердаж байгаад хүнд үзүүлмээр санагдлаа. Харин кириллээр бичсэн хувилбарыг Гүүгл-ээр хайвал олон сайтаас уншиж болох болжээ. Монгол бичиг сурч буюу хүнд унших өгүүллэгийн нэг нь болох болтугай.



Д.Нацагдорж : Хөдөө талын үзэсгэлэн

Хөдөө талын зэрэглээ мяралзан жирвэгнэхийн дунд хэдэн өндөр юм сүүмэлзэн үзэгдэх нь харь газрын аяны хүний нүдэнд яахин даруй танигдана. Хурдлан довтлох уурын тэрэгний өмнөөс намрын салхи хүчтэй үлээхэд хоёр нүдэнд нулимс гялтганан холын барааг харж ядна.

Өвгөн жолооч ухасхийх, хийг нэмэхэд дөрвөн хүрд чөлөө завгүй эргэлдэнэ…

Ховордсон зургийн дижитал хадгалалт

Хоёр гурван жилийн өмнөөс гарч эхэлсэн Монголчууд XVII-XX зууны эхэн үе зурагт түүх, Монголчууд XX зууны эхэнд зурагт түүх гэсэн сайхан цуврал номуудыг авч уншиж үзсэн.  Энэ намар Монголчууд XX зуун зурагт түүх гэх гуравдугаарх цувралыг номын дэлгүүрт хараад би нэлээд хэдэн жилийн өмнө 2009 онд British Library санхүүжүүлж хэрэгжүүлсэн EAP264: Ховордсон монгол зургийн негативуудыг дижиталаар хадгалж хамгаалах төслийн зургуудыг Британи номын сангийн веб хуудаснаас үзэж байснаа санав. Интернет өргөн дэлгэр хэрэглэх болсон өнөө үед та бид ч ялгаагүй дээрх төслийн тухай дээр холбоосоор ороод үзэж болно. Энэ төслийн талаар уг веб хуудсанд бичигдсэн зүйлээс хэсгийн та нартаа монгол хэл рүү хөрвүүлээд энд орууллаа.

“ Монгол кино гэрэл зураг, дуу бичлэгийн архивд 160 мянга гаруй гэрэл зургийн хальс, 10552 шилэн негативыг хадгалж байдаг.  Энэ төслийн зорилго олонх нь огт хэвлэгдээгүй 1921-ээс 1945 оны хооронд авсан гэрэл зургийн шилэн негативуудыг дижитал зураг хэлбэрт оруулах ажил байжээ. Дижи…

Хонины мах шарах

Цагаан сар болох гээд л энд тэндгүй хоол хүнсний тухай яриа өрнөж байна. Хонины бүтэн ууц мах тавьж идэхгүй ч, мах идмээр санагдаад, хэрэв таны гал тогоо шарах шүүгээтэй бол хонины гуяа шараад үзээрэй. Чанаж, ууранд болгохоос арай л өөр амттай юм билээ. Өөрөө нэг туршаад үзэхэд сонин байж мэдэх юм.

Анхаарах нэг зүйл нь шарах мах хөлдүү байж болохгүй.


ОРЦ:
1 ш хонины гуя
5-10 ш сармисны хумс
1 х.х ургамлын тос
1 ц.х розмарин
½ ц.х давс, том ширхэгтэй
¼ ц.х перец

Энд 1.9 кг жинтэй гуя байсан. Хонины махыг шарахдаа 20 минут дээр нэмж хагас кг тутамд 20 минут нэмж шарна. 1.9 кг махыг ойролцоогоор 2 кг мах гэж тооцоод 1 цаг 40 минут (20+(2000гр:500 гр)*20=100 минут) орчим шарахаар байгаа боловч энд 1 цаг 30 минут шараад үзүүртэй хутгаар хатгаж шүүсийг шалгаж үзэхэд болсон байсан тул гаргасан. Шарсан мах аа ууранд жигнэсэн байцаа, нухсан төмс, манжингаар хачирлав.

1. Шарах шүүгээг урьдчилан 200 С хэмд 20 минут халааж бэлтгэнэ.

2. Сармисны хумсыг таллаж уртаар хуваагаад бэлтгэсэн байвал зү…