Хөөрөлдөөн

---

(Online chat) Онлайн хөөрөлдөөн энэ үгээр Интернэт дээрх бүх төрлийн харилцан яриаг илэрхийлдэг ч анх эхлээд хэрэглэхдээ "нэгээс нэг гэх шууд холболтоор хөөрөлдөх" эсвэл "бичвэрт суурилах бүлгийн хөөрөлдөөн" (албан ёсоор "синхрон хуралдаан" гэж нэрээр нэрлэгдэнэ). Яг үүнийг хэрэглэх хэрэгслүүд нь гэхэд л яаралтай зурвас бичиг илгээгч, интернэт хөөрөлдөөн, мөшгөгчид ба MUD байх юм. (Online chat) гэсэн нэр томьёо нь хөөрөлдөх гэсэн "албан бус харилцан яриа" гэсэн үгнээс гаралтай юм байна.(Википедиагаас)

Энэ бүгдийг тайлбарлаад байгаагийн учир зөвхөн "chat" гэдэг үгийг монгол хэлэнд монгол үгээр илэрхийлэх боломжтой байхад заавал ЧАТ гэсэн үгийг оруулж ирээд хэрэглээд байгаад би эмзэглээд байгаа юм. Монголд ийм төрлийн үйлчилгээ оруулж ирж байгаа газрууд руу Э-мэйл бичсэн ч усанд хаясан чулуу шиг байдаг. Энэ үгийг надад огт хамаагүй гээд хаячих уу хөө?

chat=хөөрөлдөөн
chat bot=хөөрөлдөгч бот
chat channel=хөөрөлдөх суваг
chat client=хөөрөлдөх түнш
chat room=хөөрөлдөх өрөө
chat server=хөөрөлдөх сервер
chat site=хөөрөлдөөний сайт
chatterbot=хөөрөлдөх бот

Үгийн тайлбарыг Оксфордын интернэтийн тайлбар толиноос дээрх утгыг ойлгомжтой болгох үүднээс оруулж ирлээ.

Instant messaging (яаралтай зурвас бичиг) аминчхан яриа (private chat) өрнүүлэх боломжтой болгосон технологийн ерөнхий нэр. Энэ технологиор интернэтэд ороход, түүний холбогдсоныг сүлжээнд байгаа он-лайн найз нөхөд нь мэддэг. мөн үлдээсэн зурвасуудыг хүлээн авч, сүлжээнд хэн хэн байгааг мэдэж авна. Ингээд найзуудтайгаа он-лайн хөөрөлдөөн (online chat) ашиглан харилцаж болно.

Internet relay chat (интернэт хөөрөлдөөн) энэ нь үнэндээ онлайн хөөрөлдөөн (online chat)-ий үйлчилгээ байсан бөгөөд одоо ч хамгийн дэлгэр хэрэглэж байгаа юм. Энэ нь үнэ төлбөргүй. Оролцогч нь хялбархан олддог хөөрөлдөх үйлчлүүлэгч (chat client)-ийн програмыг авснаар хөөрөлдөх өрөө (chat rooms)-д орох бололцоотой болдог.

MUD = multi user dungeon (олон хэрэглэгчтэй донжеон/цайз) оролцогчид нь ямар нэг дүрд орж тоглож байдаг хөөрөлдөх өрөө (chat room)-ний нэг тусгай хэлбэр. Жишээлбэл, тэд нэг хачин улсад мэргэ төлөгчийн чулуу мэтийн үнэт зүйлийг хайж буй аялагчийн дүрд орсон байж болно. Дээхэн үеийн олон хэрэглэгчтэй цайзууд энгийн бичвэр оруулдаг онцлогтой байсан бол өнөө цагт тэдгээрийн оронд аватар (avatars)-аар төлөөлүүлсэн тоглогчид болон тоглогч бүр өөрийн дүр ба тусгай зориулалтын програмчлалын хэл ашиглан тоглоомын орчны нөлөөг бий болгодог сайжруулсан графиктай системүүд бий болсон. Олон хэрэглэгчтэй донжеон/цайз-уудыг заримдаа олон хэрэглэгчийн хэмжээсүүд гэдэг. Голдуу ‘mud’ гэж товчилдог. Объект-хандалттай ‘mud’ (mud object-oriented) гэдгийг бас үз.