GPL (4.2.3 Нийтийн дундын лиценз)
GNU General Public License (Нийтийн дундын лиценз) нь чөлөөт програм хангамжийн сангаас (FSF) гаргасан чөлөөт програм хангамжийн лиценз бөгөөд лицензийн хоёрдугаар хувилбар нь 1991 онд бэлэн болжээ. Үүнийг ихэнхдээ GNU GPL гэж товчлох ба бүүр хялбаршуулаад GPL гэж хэрэглэдэг. Чөлөөт програм хангамжийн сан лицензийн гуравдугаар хувилбарыг бэлдэж байна аа, 2007 онд бэлэн болгоно гэж хэлж. Энд өөрчлөлтийн зүйл ангиуд тодорхой заагдаагүй байсан ч Ричард Сталлманы 2005 оны арван нэгдүгээр сарын 29 нд “New York's Cooper Union” дээр хичээл заахдаа: өөрчлөлтүүд Дэлхийн оюуны өмчийн байгууллагын (WIPO) боловсруулж байгаа дэлхийн өмчийн эрхийн (copyright) стандарттай холбоотой гэжээ.
Энэ номын програм хангамжийн эрх чөлөөг тодорхойлсон (3-р) бүлэгт GPL нь програм хангамжийн эрх чөлөөг 3 зүйл ангиар хамгаална гэсэн. GPL ээр лицензэлсэн програм хангамжийг боловсруулахад шаардах зүйл ангийг лицензэд мөн оруулж өгсөн байдаг. Үүнд: програм хангамжийг өөрчлөлт хийж түгээхдээ GPL-ийн доор өөрчилнө. Энэ зарчмыг нэлээд компанийн менежерүүд дуртай хүлээж авдаггүй, учир нь компанидаа боловсруулж бичсэн бүх кодыг өөрийн эзэмшил болгон хянах сонирхолд байдаг. Програм нь хэзээ ч худалдагдаагүй мөн зөвхөн дотоодоо хэрэглэгдэж байгаа ч гэсэн менежерүүд нь програмыг өөр газар зэрэгцэн хэрэглэхгүй нь тулд эзэмшлийн хяналтыг хийхийг хүсдэг. GPL -ийн өрсөлдөгчид сөрөг хандлагыг үүсгэхийн тулд, хүрсэн ямар ч коддоо илтэд “халддаг (infects)” гээд GPL -д “халдвартай (viral)” гэсэн шошго зүүсэн байна.
Арай өөр талаас нь харвал GPL кодыг дундаа хэрэглэхийг аль болох боломжоор дэмжихийг (хөгжмөөр бол) хөглөх ба бүүр албадан тулгах ч гэж хэлж болохоор байдаг. Компани болон хувь хүмүүс нь GPL доор оршин байгаа их хэмжээтэй програмын кодыг авах түүнд хандахын тулд өөрсдийн бичиж байгаа кодоо GPL лицензийн доор гаргадаг. Энэ арга кодоо эзэмшлийн хяналттай бүтээснээс, шууд олох ашиг нь бага ч гэсэн GPL- тэй зохицох бизнес загварыг төвөггүй турших боломж нь тэдэнд энэ лицензийг сонгосны шагнал болдог.
Компаниуд дотроо GPL-ийг хэзээ ч зөвшөөрдөггүй гэдэг нь шал худал: Олон компани энэ лиценз доор байх програм хангамжийн санг (сангууд) ашигладаг ба энэ сангуудтай харьцах бүх кодууд лицензийн шаардлагын дагуу гардаг байна. GNU gcc компайларыг C++ дэмжсэн жишээг харж болно. GPL нь дэлхий нийтээр хэрэглэх алдартай лицензүүдийн нэг гэдэг нь бас үнэн. Хэдий тийм ч компаниуд эхлээд GPL лицензтэй програм хангамжийн зохиогчтой холбоо барьж тэднээс “арилжих” лицензээр худалдана уу гэж асуудаг байна.
(Энэ бүлэг намайг нийлээд зүтгүүлж байж утга нь гарч ирэх шиг боллоо. Үүний талаар уншиж судалж, сонирхож байсан залуусаас дэлгэрүүлж коммент авбал сайхан байна Орч. )
(... үргэлжлэл байгаа)
Comments