Skip to main content

Бичмэл тиг

Ерээд оны эхэнд PC компьютерт DOS систем дээр Монгол бичгийн СУДАР хэмээх програм хангамжийг хийж байх үед хэвлэх үйлдвэрт ажиллаж байсан Төмөрпүрэв(одоо Үсэг хэвлэх үйлдвэр) ах энэ хуудаснууд өгснийг өгөрсөн сар нэгэн найзын хүсэлтээр номынхоо сангаас олж их л баярлав.

Фонт хийх хүсэлтэй хүн фонт зурагч аль нэг програмыг ашиглаж  үсэг бүрийг зургаар оруулж “background” давхаргад оруулаад зурах хэмжээгээрээ том жижгийг бэлтгэж “foregroung”  дээрээ цэгээр зурж болно. Хэрэв таны хэрэглэж байгаа програм хангамж “autotrace” програмыг ашиглах боломжтой бол зургаас автоматаар глипийн зургийг гаргаж ирэх боломжтой байгаа. Энэ ямар ч байсан гайгүй ноорог болох тул гар аргаар бага зэргийн засварууд орж ирэх байх.  Мөн битүү тойргоор дотор дотроо зурагдах зураасаар ямар нэг үсэг зурагдаж байвал жишээлбэл үгийн дунд орох О үсэг гэдэс хэлбэрийг зурахдаа гадуур битүү зураасны чиглэл цагийн зүүний дагуу, дотор талын битүү зураас цагийн зүүний эсрэг байхыг анхаар ч хийнэ.

Үүний дараа зурлагуудыг ашиглаж олон янзын лигатур үүсгэхдээ “Build Composite” зарчмыг ашиглаж лигатур үүсгэх боломжтой.
Фонт зурах залуусдаа амжилт хүсье.




MongolianScript фонтын глип, лигатурын дүрсийг стандартын байгууллагаас гаргаж байсан дараах зураг дээр тулгуурлаж арванхоёр гурав жилийн өмнө бүтээсэн юм.



Comments

гацан said…
Маш их баярлалаа Эрдэнэчимэг эгчээ. Зурж дуусчихаад танд дуулганаа.
гацан said…
Р үсгийн эхэнд орох дүрс, НГ ийн дунд болон адагт орох хэлбэр, Ж ийн эхэнд орох хэлбэр, Я ийн эхэнд орох хэлбэр, ПО дүрс, Орхиц гэх мэт дүрснүүдийг зурсан нэг цаас дутаад байх шиг байна даа. Та шүүгээгээ сайн шалгасан уу? :)
Нацаг аа, яг хуудасны төгсгөл эхлэлийг харахаар 3,4 дүгээр хуудасны хооронд нэг хуудас байсан юм шиг
байна. Гэхдээ энэ эх цаас нь хоорондоо скотчоор наалттай байна. Яг энэ хэмжээсээр байхгүй байна. Арай
том хэмжээтэйгээр энэ фонтыг шалгасан цуваа зургийн 5 метр гаруй цаас байна, Түүнээс энд ороогүй
хэсгүүдийг сканердаад оруулчихлаа. Холбоосоор орууллаа.

Дээр тавьсан хуудсыг хараад байтал төгсгөл хоёр цэгтэй Г ийн дээр титмийн оройн хэсэг байна. Тэрийг
үгийн эхний үсгийг бүтээхэд хэрэглэсэн юм байх шиг байна. Р,Ж,Я гийн дунд хэлбэрүүдийн орой дээр
тавьчхаар болох юм байна. НГ дунд -> шүд дээр 3-р хуудасны хамгийн арын эгнээний төгсгөлийн дээд
талын нум болмоор юм уу. НГ адагт, ПО, орхицыг дараах холбоос дээрээс хардаа. Энэ урт цаасыг би
нэмээд сканердаад оруулахыг бодъё.

Холбоосоор орууллаа.

http://picasaweb.google.com/erdeely/Font_Detail?authkey=Gv1sRgCKCJ-Mjd656hPw&feat=directlink
гацан said…
Баярлалаа. Орхицыг би бараг өөрөө зураад ёстой хөгийн юм болгож суутал таны бичсэн холбоос ирж аврав. Гэвч тэр нь сүүлийг бодоход хамаагүй нарийхан юм. Гэхдээ яахав. Би одоогоор нийт 76 дүрс босгож амжлаа. github дээр "Судар" хэмээн нэр өгч зурсанаа байрлуулав. Скрипт бичиж уг дүрснүүдийг нийлүүлээд ойролцоогоор 360 гаруй глип үүсэж байна. Зургаан зуу гаруй үсэг зурах ёстой ч эхний ээлжинд ямартай ч жаахан ахиц гарлаа. Бүрэн дуусахаар танд хэлнээ.
Хөө яасан хурдан юм бэ, баяр хүргэе,
Зураад дуусахаараа фонт глипээ гаргаарай. Би ОпенОфис дээрээ бичвэр бичиж, дунд сургуулиудад яаж хэрэглэж болох талаар зөвлөгөө бичиж болно байх, Гэхдээ дотоод алгоритмыг өөрсдөө сайжруулж дахин боловсруулмаар санагдаж байгаа.

Харин ямар нэр өгөх вэ гэдгээ бас сайн бодно биз ээ. Бурхны нэг судар Монголд үзсэн хулсан үзгээр их сайхан бичсэн тиг байсан. Тигийн нэг үсгийн зурлага бүр нугарах хэсэг бүр нь өөр хоорондоо пропорц харьцаатай байдаг гэж найз минь хэлж өгсөн. Жишээ нь титмийн дээд эргүүлгийн хэмжээ бусад үсгийн нугарч байх бүх хэсэгтэй зохицож байдаг гэж хэлээд байсан. Зураач нарын эрдмээс айлдах шиг болсон.

Font_Detail тэр орхиц хүртэл 2 янзын оройтой байгааг ажиглаарай. Эхнийх нь а, э үсгийн тусгаар бичих, хоёр дугаар нь залгаа бичигдэх, бас НГ төгсгөлд бичигдэх хэлбэр шиг, энэ мэтээр хэрэглэх аргаасаа хамаардаг юм бол уу. БИЧЛЭГИЙН ХОЛБООС нэртэй бичлэгийн Төгстөгөлдрийн сэтгэгдэлд GPOS лигатур Markаар үүсгэх тухай байгаа (MarkToBase, MarkToLigature, MarkToMark ялгаж хэрэглэх санаагаа нэг хараарай) юм хийж байхдаа бодож байвал бас нэг шийдэл гаргах санаа ороод ирж юуны магад :-).
гацан said…
565 үсэг үүсэх ёстойгоос 485 үүсэж байна. Гэвч бас бус хүндрэлүүд байна. Жишээ нь Сүүлд сканердсан зураг дээрх А Э ийн сүүлд орсон орхиц нь өмнөх дүрснээсээ арай өөр хэлбэртэй юм. Тийм болохоор залгаж харахаар хоёр өөр төрлийн дүрс нийлүүлж байгаа нь анзаарагдаж байна. Тодоруулах юм бол, тэд нар их нарийхан байна. Тэрийг засахыг бодноо. Бас НГ байхгүй болохоор өөрөө залгахаас өөр арга үгүй болов. Уул нь ориг зурсан хэлбэр нь байвал их сайн байна санж. Өөрөө зурсан юм залгахаар мэдэгдээд байх юм :).

GPOS лигатур маркийг дараагийн ээлжинд турших бодолтой байгаа. Эхний ээлжинд ийм залгаж түргэн үсэг бүтээж болдог гэдгийг мэдэх гэсэн юм.

Нэрийн хувьд Судар гээд явж байгаа. Ийм үсэг байхгүй болохоор энэ нэр зүгээр ч юм шиг гэж бодлоо.
tumurpurev said…
сайн уу эрдэнэчимэгээ монгол бичигийн фонд оролдож л байгаад баярлалаа П.Төмөрпүрэв ах нь байна холбоо баривал useg_net@yahoo.com

Олон уншигдсан

Хөдөө талын үзэсгэлэн "Монгол бичгээр"

Монгол, Живхтэй жаал хүүгийн бичсэн хэд хэдэн бичлэгийг уншиж байснаа гэнэт урам орж бараг арван долоо найман жилийн өмнө хэрэглэж байсан хайрцаг дүүрэн цаас бичгээ уудалж эхэлтэл миний хувьд эрдэнэс болох сайхан зүйлүүд гарч ирлээ. Ерээд оны эхэнд монгол бичгийн бичвэр бичих СУДАР нэртэй програмыг хийх гэж оролдож байхдаа монгол бичгийн фонтын загвар болгох гээд Т. Дашцэдэн (МУИС) багшаар бичүүлж авсан хуудаснууд байна. Үүнийг би бүүр сканердаж байгаад хүнд үзүүлмээр санагдлаа. Харин кириллээр бичсэн хувилбарыг Гүүгл-ээр хайвал олон сайтаас уншиж болох болжээ. Монгол бичиг сурч буюу хүнд унших өгүүллэгийн нэг нь болох болтугай.  Д.Нацагдорж : Хөдөө талын үзэсгэлэн Хөдөө талын зэрэглээ мяралзан жирвэгнэхийн дунд хэдэн өндөр юм сүүмэлзэн үзэгдэх нь харь газрын аяны хүний нүдэнд яахин даруй танигдана. Хурдлан довтлох уурын тэрэгний өмнөөс намрын салхи хүчтэй үлээхэд хоёр нүдэнд нулимс гялтганан холын барааг харж ядна. Өвгөн жолооч ухасхийх, хийг нэмэхэд дөрвөн хүрд чө...

Програмын нэр монголоор

Залуусаа, програмыг нутагшуулахад энэ олон нэрийг яаж бичвэл зүйтэй вэ? Empathy -г Үбүнтүнд эгшин зуур зурвас илгээгч клиентээр өгөгдмөл болгодог. Empathy -гаар та AIM, Gadu-Gadu, Google Talk, GroupWise, ICQ, IRC, Jabber, MSN, Napster, Salut, Sametime, QQ, ба Yahoo хэрэглэгчидтэй ярьж чадахаас гадна ганц цонхонд өөрийн бүх найзуудыг жагсаана. Empathy is the default instant messenger client in Ubuntu. With Empathy you can talk to people who use AIM, Gadu-Gadu, Google Talk, GroupWise, ICQ, IRC, Jabber, MSN, Napster, Salut, Sametime, QQ, and Yahoo, and list all your buddies in a single window. Жишээ нь бид Ubuntu=Үбүнтү, Openoffice.org=Оренофис.орг, Firefox=Галт үнэг, Joomla=Жуумло, Google=Гүүгли, Thunderbird(Цахилах шувуу) гэсэн нэрээр хэрэглээд байгаа. Одоогоор энд тэнд янз янзаар бичээд байгаа байх. Би сая дээрх орчуулгыг launchpad(Өрнүүлэх талбар) дээр хийж байсан аа гэнэт нэг сайн санаат нь (volunteer) зөвхөн програмын нэрийг Монголоор зөв бичихэд зориулсан онлайн товъёог...

Орлуулгын төрлийг ашиглах арга

Өмнөх бичлэгт GSUB хүснэгтийн талаар бага зэрэг ойлголтыг өгсөн бөгөөд энэ удаа үргэлжлээд  монгол бичгийн MongolianScript фонтод хэрэглэсэн глип орлуулгаар жишээ хийгээд дахин тайлбарлая. Хүснэгт зохион байгуулахын тулд Бичгийн жагсаалт (Script list) , Онцлох жагсаалт (Feature list) , Бүтээмжийн жагсаалт (Lookup list) энэ гурвын тухай тодорхой мэдлэгтэй байхыг шаардана. Өмнө өгсөн холбоосоор  энэ бичлэгээс дэлгэрүүлэн уншиж болно. Жишээ нь дээр тулгуурлаад орлуулгын төрлүүдийг яаж ашиглаж болохыг харуулбал: Дан орлуулга (A single substitution), нэг глипийг өөр нэг глипээр солих. ML.A -:  uF305 ML.A -:  uF308 --} --} Үржих орлуулга (A multiple substitution), нэг глипийг хоёр болон түүнээс дээш глипээр орлуулна. uF406 -: ML.BA, ML.OU --}  Хувилбар( ондоо) орлуулга (An alternate substitution), үүрэг нь ижил глипийн харагдах хэлбэр нь ондоо байхыг тодорхойлох орлуулга. uF30E -: uF30F --} Лигатур орлуулга (A ligature subst...

Домог

Монгол бичгийн үүсэл гаралтай холбоо бүхий хоёр зүйлийн домгийг найз багш Мөнх-Учирал маань монгол бичгээр бичиж өгсөн юм(ОпенМН зориулж). Энэ бичвэрийн фонт нь их сайхан, зурлага дээр суурилсан глипс (glyphs) байх, МУИС-ийн Монгол хэл соёлын сургуулийн эх бичиг судлалын тэнхимд (Жамянсүрэн) глипс (glyphs)-ыг зурж бүтээсэн байх гэж бодож байна. Үүнийг Монгол бичгээ сурч, дэлгэрүүлж байгаа залуустаа уншуулахаар орууллаа. Домгийн тухай Гүүгл ахаасаа лавлахад бас ч их зүйл интернэтэд байна аа. Нэг нь “Хэдэргэний домог” хэмээдэг, XVIII зууны үед Равжамба Данзандагвын зохиосон “Зүрхэн толтын тайлбар огторгуйн маани” хэмээх хэл зүйн бичигт гардаг “... Зая Бандид (Саж Бандид Гунгаажалцан) Монгол улсад аль үсгээр туслах болох хэмээн шөнө тугдам барьж эрт манагар бэлэглэхүйд нэгэн эхнэр хүн мөрөн дээрээ хэдрэгэ модыг тавьж ирээд мөргөвөөс, тэрхүү бэлгээр Монгол улсын үсгийг хэдрэгэний дүрсээр эр, эм, эрс гурваар, чанга хийгээд хөндий ба саармаг гурваар зохиосон болой” гэсэн домог юм. Энд өг...

Шувуун саарал

Саяхан интернэтээр сонин(Өдрийн сонин) уншиж байгаад Дамдин багшийн тухай “ Англи хэлний Дамдин ” гэсэн гарчигтай сайхан өгүүлэл уншсан юм. Багшийн орчуулгын ажлын талаар бичсэн байсан нь сонирхол татаад интернэтээр Д.Нацагдоржын “Шувуун саарал” -ыг хайтал шууд л 2006 онд сонин дээр хэвлүүлсэн орчуулга нь mongolnews.mn вэб хуудсны холбоосоор дороо гараад ирлээ. Багшийн орчуулгыг  олзуурхаад монгол хэлээр бичсэнтэй нь хамт дээр нь монгол бичгээ сурч байгаа танд зориулаад монгол бичигтэй нь хамт тэмдэглэл дээрээ  тавилаа. (Монгол бичгээр бичиж явуулсан найз охиндоо баярлалаа. ;-) ) .   Enjoy reading. Д.Нацагдорж Шувуун саарал (1) Хөндий талын зэрэглээ мяралзан жирэлзэх нь холоос үзэхэд сонин. Хэдэн жижигхэн юм түүний дунд сүүмэлзэх нь яахин даруй танигдана. Уудам газар дураар сэлгүүцэх хээр хөдөөгийн цэнгэл, хурдан морины яралзан ирэх эр хүний бахдал, ойртон үзвэл, хэдэн залуус морь тарлаж байна. (2) Сүрэнхүү саарал морины амыг арайхан тогтоож, овооны дэр...

Миний ээжийн хийх дуртай хайлмаг

Би ээжээрээ хайлмаг хийлгэж зориуд зургийн аваад "Олон үндэстний хоолны жороос" гэсэн цуврал номынхоо хоёр дугаар дугаарт (2005) бичиж оруулсан юм аа. Миний мэдэхээр л лав манай монголчууд шиг хайлмаг хийж иддэг өөр үндэстэн байхгүй байх гэж боддог. Гэхдээ төв дүүд, тэдний малчид монгол заншилтай төстэй хүнс хэрэглэдэг байх гэж би боддог болов ч тэр тухай сурвалжилж уншиж үзээгүй юм байна. Харин нэлээд дээр "Freedom in Exile" гэсэн Далай багшийн өөрийнхөн намтрыг уншиж байхад ЗАМБА зуурч иддэг байсан гээд бичсэн байсныг саналаа. Тэгэхээр тэд бас хайлмаг хийж иддэг байж магад. Ээж маань цагаан сар бүхнээр энэ хайлмагийг хийдэг. Харин ач зээ, зээнцрүүд нь эмээгийн снекерс гээд амаа олохгүй иднэ дээ. Нутаг нутагт янз янз хийдэг шүү дээ, бас ааруул ээзгийний үйрмэг хийвэл сайхан санагддаг. ОРЦ: 300 гр түүхий өрөм 225 гр гурил   чимх давс 240 мл сүү эсвэл ус эсвэл цай 2 х.х хэрчсэн чангаанз 2 х.х үзэм 2 х.х хэрчсэн чавга 2 х.х элсэн чихэр 2 х.х наран цэ...