Филлипст(Phillips) ажилладаг хуурай дүү минь “бид хамтраад (монгол залуус) ажил хөдөлмөр, сургуулийнхаа хажуугаар өөрсдийн сурч буй Голланд хэлний монгол толь бичиг боловсруулах ажлыг хийж байна” гэж надад сонирхуулаад ганц нэг юм асуужээ.
Би ч хэлний мэргэжлийн хүн биш, сайн ч зөвлөгөө өгч чадалгүй төслөө хэрэгжүүлэх талаар ойр зуурын асуултыг нь өөрийн мэдэх хэмжээгээр хэлж өглөө. Гэхдээ үүнийг асуух болсон учир нь би нэг толь хийж туршиж үзсэнд байгаа юм.
Би Дани хэлийг хэдэн жил сурах гэж хагас дутуу үзсэн юм. Дани хэл сургах сургуульд нөхөртэйгөө хамт оройд сурдаг байв. Тэр үед Дани монгол толь байхгүй болохоор би Англи хэлээр дамжуулж Англи-Дани толь бичиг хэрэглээд, заримдаа ойлгохоо байхаар Англи-Монгол толио үзнэ. Толь дамнаж үзсээр байтал би үзэж буй үгийнхээ утгыг өөр болгочихсон заримдаа тууж явна. Ингээд сурж мэдсэн хэдэн үгээ Монголоор тэмдэглэж том дэвтэртэй болсон юм. Үүнийгээ анхлан сурч байгаа хүнд бага ч болов хэрэг болог гэж бодоод Дани хэлний анхны мэдэгдэхүүн өгөх жижиг өврийн дэвтэр болгохоор шийдэж, их сургуулийн хэлний мэргэжилтэн багш нараасаа уйгагүй асууж зөвлөгөө авсан. Үүнтэй адил юм сэдэж хийж байгаа залууст зориулаад бага ч болов санаа оноо болж магад гэж толиноос хэдэн хуудсыг зургаар хавсаргалаа.
Өмнөх үг
Энэхүү толийг зохиогч би Дани хэлийг сурах явцдаа цуглуулж бэлтгэсэн үгийн сан дээр тулгуурлан энэ бяцхан толийг эмхэтгэн бэлтгэв. Дани хэлийг сурах явцад Дани-Монгол, Монгол-Дани толь бичиг, ойр зуурын ярианы дэвтэр огт байхгүйг мэдэж Дани хэлийг анхлан сурч байгаа хүнд мөн түүний адил Монгол хэлээр ярихыг сонирхогч Дани хүнд бага боловч тус нэмэр болох болов уу гэж энэ толь бичгийг хийв.
Толь нь өргөн хэрэглээний 4200 гаруй Дани-Монгол үг, 3000 гаруй Монгол-Дани үг, харилцан ярианы хэллэг зэргийг багтаасан. Дани-Монгол үгийн толийг Дани хэлний цагаан толгойн үсгийн дарааллаар жагсааж, үгсийн аймаг, үгийн хувирал, дагавар нөхцөл, орчуулга, салаа утга, утга тодруулах жишээг оруулж бэлтгэв.
Харин Монгол-Дани хэсгийг Монгол хэлний кирилл цагаан толгойн үгсийн дарааллаар жагсааж, үгсийн аймаг, дуудах галиг, үгийг монгол бичгээр бичсэн бичлэг, орчуулга зэргийг оруулж бэлтгэв.
Толь бичигт Дани хэлний дүрэм бус үйл үгийг тусад нь жагсааж, тооны нэр, дэс тоо, цаг, гариг, өдөр хоног, байнгын хэрэглэх ойр зуурын ярианы хэллэг (аялал, зочид буудалд, хоолны газар, зорчих, үзвэр, уулзалт, дэлгүүр, үйлчилгээний газар, гудамж зам асуух, осол, цаг агаар) зэргийг тусад нь бэлтгэж оруулав. Толины Дани-Монгол хэсгийн хэрэглэх зааврыг монгол хэл дээр, Монгол-Дани хэсгийн хэрэглэх зааврыг дани хэл дээр бичиж бэлтгэв.
Энэ толийг бэлтгэхэд өөрсдийн цаг, заваа зарцуулж үнэтэй зөвлөлгөө өгч, алдааг засан залруулах ажлыг хийж тусалсан хэл шинжлэлийн ухааны доктор, Монгол улсын Гавьяат багш, проф. Ш.Чоймаа, Ц.Шагдарсүрэн, Дани-Монголын нийгэмлэгийн ажилтан Н.Булган, Яапер Н.Я нарт талархал илэрхийлье.
Forord (Dansk Mongolsk ordbog)
Da jeg flyttede til Danmark og begyndte at lære dansk, opdagede jeg hurtigt, at der ikke fandtes en dansk–mongolsk ordbog. Der var heller ingen dansk–mongolsk parlør. Så jeg begyndte at lave en simpel liste med ord og deres oversættelser til egen brug. Ordbogen her udviklede sig fra denne liste. Jeg håber, den kan være nyttig både for mongoler, som begynder at lære dansk, og for danskere, som begynder at lære mongolsk eller som rejser til Mongoliet.
Ordbogen består hovedsagelig af to dele: en dansk–mongolsk ordbog med cirka 4200 danske ord i almindelig brug, og en mongolsk–dansk ordbog med cirka 3000 mongolske ord.
Ordene i den dansk–mongolske ordbog er ordnet efter det danske alfabet, og med hvert ord står ordklassen, bøjningen, og en eller mere oversættelser til mongolsk. I nogle tilfælde er der også eksempler på brugen af ordet. En indledning til denne del, skrevet på mongolsk, forklarer de forskellige former af de danske ord.
Ordene i den mongolsk–danske ordbog er ordnet efter det mongolske kyrilliske alfabet, og med hvert ord står udtalen, ordklassen, og det mongolske ord skrevet på den traditionelle mongolske skrift i stedet for det kyrilliske alfabet. En indledning til denne del, skrevet på dansk, forklarer hvordan udtaleskemaet skal bruges og giver eksempler på danske ord, som indeholder omtrent de samme lyde.
Ordbogen indeholder også en referencedel med lister af nyttige ord – talord, tidsudtryk, ugedage osv. – og nyttige sætninger på dansk og på mongolsk.
Jeg er taknemmelig til de følgende for deres hjælp med denne ordbog: professorer Sh. Choimaa og Ts. Shagdarsuren fra Mongolsk National universitet; Bulgan Njama fra Dansk Mongolsk Selskab; og Jeppe Nyløkke Jørgensen.
Би ч хэлний мэргэжлийн хүн биш, сайн ч зөвлөгөө өгч чадалгүй төслөө хэрэгжүүлэх талаар ойр зуурын асуултыг нь өөрийн мэдэх хэмжээгээр хэлж өглөө. Гэхдээ үүнийг асуух болсон учир нь би нэг толь хийж туршиж үзсэнд байгаа юм.
Би Дани хэлийг хэдэн жил сурах гэж хагас дутуу үзсэн юм. Дани хэл сургах сургуульд нөхөртэйгөө хамт оройд сурдаг байв. Тэр үед Дани монгол толь байхгүй болохоор би Англи хэлээр дамжуулж Англи-Дани толь бичиг хэрэглээд, заримдаа ойлгохоо байхаар Англи-Монгол толио үзнэ. Толь дамнаж үзсээр байтал би үзэж буй үгийнхээ утгыг өөр болгочихсон заримдаа тууж явна. Ингээд сурж мэдсэн хэдэн үгээ Монголоор тэмдэглэж том дэвтэртэй болсон юм. Үүнийгээ анхлан сурч байгаа хүнд бага ч болов хэрэг болог гэж бодоод Дани хэлний анхны мэдэгдэхүүн өгөх жижиг өврийн дэвтэр болгохоор шийдэж, их сургуулийн хэлний мэргэжилтэн багш нараасаа уйгагүй асууж зөвлөгөө авсан. Үүнтэй адил юм сэдэж хийж байгаа залууст зориулаад бага ч болов санаа оноо болж магад гэж толиноос хэдэн хуудсыг зургаар хавсаргалаа.
 Зураг 1 |  Зураг 2 |  Зураг 3 |
 Зураг 4 |  Зураг 5 |  Зураг 6 |
Өмнөх үг
Энэхүү толийг зохиогч би Дани хэлийг сурах явцдаа цуглуулж бэлтгэсэн үгийн сан дээр тулгуурлан энэ бяцхан толийг эмхэтгэн бэлтгэв. Дани хэлийг сурах явцад Дани-Монгол, Монгол-Дани толь бичиг, ойр зуурын ярианы дэвтэр огт байхгүйг мэдэж Дани хэлийг анхлан сурч байгаа хүнд мөн түүний адил Монгол хэлээр ярихыг сонирхогч Дани хүнд бага боловч тус нэмэр болох болов уу гэж энэ толь бичгийг хийв.
Толь нь өргөн хэрэглээний 4200 гаруй Дани-Монгол үг, 3000 гаруй Монгол-Дани үг, харилцан ярианы хэллэг зэргийг багтаасан. Дани-Монгол үгийн толийг Дани хэлний цагаан толгойн үсгийн дарааллаар жагсааж, үгсийн аймаг, үгийн хувирал, дагавар нөхцөл, орчуулга, салаа утга, утга тодруулах жишээг оруулж бэлтгэв.
Харин Монгол-Дани хэсгийг Монгол хэлний кирилл цагаан толгойн үгсийн дарааллаар жагсааж, үгсийн аймаг, дуудах галиг, үгийг монгол бичгээр бичсэн бичлэг, орчуулга зэргийг оруулж бэлтгэв.
Толь бичигт Дани хэлний дүрэм бус үйл үгийг тусад нь жагсааж, тооны нэр, дэс тоо, цаг, гариг, өдөр хоног, байнгын хэрэглэх ойр зуурын ярианы хэллэг (аялал, зочид буудалд, хоолны газар, зорчих, үзвэр, уулзалт, дэлгүүр, үйлчилгээний газар, гудамж зам асуух, осол, цаг агаар) зэргийг тусад нь бэлтгэж оруулав. Толины Дани-Монгол хэсгийн хэрэглэх зааврыг монгол хэл дээр, Монгол-Дани хэсгийн хэрэглэх зааврыг дани хэл дээр бичиж бэлтгэв.
Энэ толийг бэлтгэхэд өөрсдийн цаг, заваа зарцуулж үнэтэй зөвлөлгөө өгч, алдааг засан залруулах ажлыг хийж тусалсан хэл шинжлэлийн ухааны доктор, Монгол улсын Гавьяат багш, проф. Ш.Чоймаа, Ц.Шагдарсүрэн, Дани-Монголын нийгэмлэгийн ажилтан Н.Булган, Яапер Н.Я нарт талархал илэрхийлье.
Forord (Dansk Mongolsk ordbog)
Da jeg flyttede til Danmark og begyndte at lære dansk, opdagede jeg hurtigt, at der ikke fandtes en dansk–mongolsk ordbog. Der var heller ingen dansk–mongolsk parlør. Så jeg begyndte at lave en simpel liste med ord og deres oversættelser til egen brug. Ordbogen her udviklede sig fra denne liste. Jeg håber, den kan være nyttig både for mongoler, som begynder at lære dansk, og for danskere, som begynder at lære mongolsk eller som rejser til Mongoliet.
Ordbogen består hovedsagelig af to dele: en dansk–mongolsk ordbog med cirka 4200 danske ord i almindelig brug, og en mongolsk–dansk ordbog med cirka 3000 mongolske ord.
Ordene i den dansk–mongolske ordbog er ordnet efter det danske alfabet, og med hvert ord står ordklassen, bøjningen, og en eller mere oversættelser til mongolsk. I nogle tilfælde er der også eksempler på brugen af ordet. En indledning til denne del, skrevet på mongolsk, forklarer de forskellige former af de danske ord.
Ordene i den mongolsk–danske ordbog er ordnet efter det mongolske kyrilliske alfabet, og med hvert ord står udtalen, ordklassen, og det mongolske ord skrevet på den traditionelle mongolske skrift i stedet for det kyrilliske alfabet. En indledning til denne del, skrevet på dansk, forklarer hvordan udtaleskemaet skal bruges og giver eksempler på danske ord, som indeholder omtrent de samme lyde.
Ordbogen indeholder også en referencedel med lister af nyttige ord – talord, tidsudtryk, ugedage osv. – og nyttige sætninger på dansk og på mongolsk.
Jeg er taknemmelig til de følgende for deres hjælp med denne ordbog: professorer Sh. Choimaa og Ts. Shagdarsuren fra Mongolsk National universitet; Bulgan Njama fra Dansk Mongolsk Selskab; og Jeppe Nyløkke Jørgensen.
Comments